Eşlerin boşanma ve boşanmanın tüm sonuçları üzerinde uzlaştığı hâllerde en hızlı ve en az yıpratıcı yol anlaşmalı boşanmadır. Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesinde düzenlenen bu usul, şartları doğru kurgulandığında çoğu zaman tek celsede sonuçlanır.
Anlaşmalı Boşanmanın Şartları
- Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Bir yılı doldurmamış evliliklerde anlaşmalı boşanma mümkün değildir; bu durumda çekişmeli boşanma sebeplerine dayanmak gerekir.
- Eşler mahkemeye birlikte başvurmalı ya da bir eşin açtığı davayı diğeri kabul etmelidir.
- Hâkim, tarafları duruşmada bizzat dinlemelidir. Bu nedenle anlaşmalı boşanmada vekille temsil mümkün olsa da tarafların duruşmaya katılması zorunludur.
- Hâkim, boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır.
Boşanma Protokolü Neleri İçermeli?
Protokol, anlaşmalı boşanmanın kalbidir. Eksik veya muğlak bir protokol, davanın çekişmeli hâle dönmesine ya da ileride yeni uyuşmazlıklara yol açar. İyi hazırlanmış bir protokolde şunlar yer almalıdır:
- Velayet: Müşterek çocukların velayetinin hangi eşte kalacağı.
- Kişisel ilişki: Velayeti almayan eşin çocukla görüşme günleri, tatil ve bayram düzeni.
- İştirak nafakası: Çocuk için ödenecek aylık nafaka miktarı ve artış oranı (ör. TÜFE).
- Yoksulluk nafakası: Eşlerden biri lehine nafaka ödenip ödenmeyeceği; ödenmeyecekse bundan açıkça feragat edildiği.
- Maddi ve manevi tazminat: Talep olup olmadığı, varsa miktarı.
- Mal paylaşımı: Ev, araç, banka hesapları ve ev eşyalarının paylaşımı; tapu devri taahhütleri.
- Ziynet eşyaları: Düğün takılarına ilişkin anlaşma.
Protokolde “tarafların birbirinden başkaca hak ve alacağı kalmamıştır” şeklindeki genel ibareler yaygın olsa da, mal rejimine ilişkin haklar bakımından açık düzenleme yapılması her zaman daha güvenlidir.
Duruşma ve Karar
Duruşmada hâkim, taraflara protokolü özgür iradeleriyle imzalayıp imzalamadıklarını ve boşanma iradelerini sorar. Beyanlar protokolle uyumluysa boşanmaya karar verilir. Kararın kesinleşmesiyle boşanma hüküm doğurur; nüfus kaydı mahkemece resen bildirilir.
Kadın eş, boşanmanın kesinleşmesinden itibaren 300 günlük iddet süresine tabidir; ancak hamile olmadığının raporla belgelenmesi hâlinde bu süre mahkeme kararıyla kaldırılabilir.
Not: Protokol hükümleri ileride değiştirilmesi güç sonuçlar doğurur. İmzalamadan önce protokolün bir avukat tarafından incelenmesi, özellikle mal paylaşımı ve nafaka feragati konularında hak kaybını önler.